بر موضوع ( الصادق عادل ) و عدم اتصاف محمول به صفتى ( و العادل ليس به ظالم ) نتيجه مىگيريم ابطال اتصاف موضوع را به آن صفت ( موضع ابطال ) . 5 - مواضع اولى و اثر مطلب پنجم و آخرين مطلب در باب مواضع در اين كتاب ، پيرامون يكى ديگر از مواضع مهمّ است كه تقريبا بيشترين كاربرد را در مجادلات دارد و آن موضع اولى و آثر است : تعريف : معناى اصلى اين باب عبارت است از ترجيح و تفضيل يكى از دو كس يا دو چيزى كه ميان آن دو از بعض جهات مشاركت وجود دارد بر ديگرى ، و اثبات تفاضل احدهما على الاخر از جهتى از جهات . الفاظى كه در باب تفضيل و برترى كثير الاستعمال و متداول هستند عبارتند از : 1 . ادوم ؛ هر آن‌چه كه پاينده‌تر و بادوام‌تر باشد مؤثر و بهتر است . 2 . اشرف ؛ هر آن‌چه كه اشرف باشد از اخسّ بهتر است مانند حكمت از موسيقى . 3 . انفع ؛ هر آن‌چه انفع باشد بهتر است مثل صحت كه از جمال انفع است . 4 . اقدم ؛ هر آن‌چه اقدم باشد مؤثرتر است مثل صحت كه از قوّت آثر است لّان الصحة في الاخلاط الاوّلى و المزاجات و هذا فيما بعد ، همچنين الفاظى از قبيل افضل ، اكثر ، اشدّ ، اغنى ، اقل ، اكمل و . . . و نكتهء مقابل اين الفاظ عبارتند از : انقص ، اخسّ ، اقل ، اضعف و . . . هركدام از اين اصطلاحات را خصوصيّتى و موارد كاربردى هست كه مرحوم مظفر عنوان نكرده‌اند . « 1 » ما ، در چه مواردى نيازمند اين موضع هستيم ؟ جواب : گاهى تفاضل ميان دو چيز يا دو شخصى كاملا ظاهر و هويدا است كه اين يكى بر آن ديگرى ترجيح و برترى دارد . مثلا همه مىدانند كه نور و روشنايى خورشيد از نور ماه به مراتب بيشتر و قويتر است در اين‌گونه موارد استدلال كردن و اثبات تفاضل ، زيادى و عبث است و حاجتى به استدلال نيست و بلكه مضحكهء مردم مىشود . چيزى كه عيان است حاجتى به بيان ندارد . نه مستدل مىتواند براى آن استدلال كند و نه

--> ( 1 ) . طالبين به كتاب ارزشمند جوهر النضيد صفحهء 251 و 252 مراجعه نمايد .